O co zapytać, zanim skorzystamy z AI

Prezentacja „Listy pytań inicjalnych” opracowanych przez Społeczny Zespół Ekspertów przy Prezesie UODO (SZE) oraz ekspertów Urzędu Ochrony Danych Osobowych (UODO) była głównym tematem webinarium „Od AI Act do krajowych regulacji. Nowe wyzwania dla ochrony danych osobowych”. Rozmowy i prezentacje dotyczyły także współpracy Prezesa UODO z Komisją Bezpieczeństwa i Rozwoju Sztucznej Inteligencji

W ostatni dzień września 2026 r. ponad 640 osób wzięło udział w webinarium „Od AI Act do krajowych regulacji. Nowe wyzwania dla ochrony danych osobowych”, zorganizowanym przez Urząd Ochrony Danych Osobowych oraz Społeczny Zespół Ekspertów przy Prezesie UODO. Spotkanie otworzył prezes UODO, Mirosław Wróblewski oraz Pamela Krzypkowska; wybrana niedawno na Przewodniczącą Komisji Bezpieczeństwa i Rozwoju Sztucznej Inteligencji. Podczas otwarcia spotkania przedstawiciele obu instytucji poruszyli temat współpracy między tymi instytucjami w krajowym systemie nadzoru nad sztuczną inteligencją.

Rozwój, bezpieczeństwo i nadzór

 „Nasza rola jako komisji jest, jak sama nazwa wskazuje, dualna. Mówimy i o rozwoju i o bezpieczeństwie. Ważne, że nie traktujemy tego jako sprzeczności, bo ta spójna regulacja to jest warunek, żeby ten rozwój działał. Współpraca z prezesem UODO i z samym urzędem jest jednym z głównych fundamentów, na którym chcemy to budować” – podkreśliła Pamela Krzypkowska.

Mirosław Wróblewski w swoim wystąpieniu omówił „Wsparcie prawne Prezesa UODO wobec AI Act i krajowego systemu nadzoru nad sztuczną inteligencją”, gdzie sporo miejsca poświęcił tematowi piaskownic regulacyjnych. „Piaskownice mają zapewnić kontrolowane środowisko sprzyjające innowacjom, ułatwiające rozwój, trenowanie, testowanie i walidację innowacyjnych systemów przez pewien czas przed wprowadzeniem ich do obrotu czy oddaniem do użytku. A więc odgrywają kluczową rolę” – zwrócił uwagę Mirosław Wróblewski.

Prezes UODO dodał, że wiele tematów związanych z RODO i AI jest poruszanych na regionalnych spotkaniach, w których uczestniczą przedstawiciele Urzędu.

Najważniejsze słowo, najważniejsze zdania

Drugą część webinarium stanowiła prezentacja „Listy pytań inicjalnych, zanim wykorzystamy systemy sztucznej inteligencji. O co warto zapytać? Prace Społecznego Zespołu Ekspertów przy Prezesie UODO w obszarze AI” prof. UŁ dr. hab. Dominika Lubasza, członka SZE, który kierował projektem i koordynował pracę nad listami pytań.

Główna część badania to ankieta internetowa prowadzona od października do listopada minionego roku. Kwestionariusze wypełniły 492 organizacje (dominował sektor publiczny).

„Chciałbym podkreślić tytuł, bo on ma olbrzymie znaczenie: pytanie, o co warto zapytać, zanim wykorzystamy system sztucznej inteligencji. To „zanim” jest tutaj najważniejszym słowem. I na nim będę koncentrował odpowiedź: dlaczego takie listy powstały, jak zostały zbudowane i dlaczego właśnie takie”.

„Pierwszym pytaniem, które osadziło nas w pewnym kontekście, było najpierw zbadanie, z jak dużym problemem się mierzymy. Czy jest to nadal dyskusja na temat ‘fajnie jest mieć system sztucznej inteligencji’, czy jednak jest rzeczywista potrzeba i rzeczywisty użytek. Wyniki są następujące: 42% rynku, nie korzysta w ogóle z systemów AI. Mamy też olbrzymi współczynnik 17% używania AI w codziennej działalności” – wyliczał dr Lubasz podkreślając, że brak jest świadomości tego, że prompt może często zawierać dane osobowe, że log rozmowy to dane osobowe. Jedynie 4,1% organizacji powiedziała, że jest w pełni przygotowana do stosowania RODO w kontekście AI. 95,9% to organizacje nieprzygotowane lub niepewne.

Profesor Dominik Lubasz wskazał na trzy aspekty związane korzystaniem z AI. Po pierwsze zalecił, by użyć listy pytań inicjalnych zanim wdrożymy narzędzia AI. Listy te działają na etapie koncepcji, wyboru narzędzi.

„One mają dostarczyć również pytań, które można zadać dostawcy” – dodał.

Kolejnym jest wiedza, a potem ocena.

Zdaniem Dominika Lubasza konieczne jest nie tylko znajomość wymogów regulacyjnych, ale także zrozumienie strategicznych możliwości technologii oraz własnej organizacji.

Trzecim jest odpowiedź na pytania inicjalne, ale traktowane jako proces.

Autor wystąpienia wyjaśnił, że te odpowiedzi dostarczają materiału do oceny skutków dla ochrony danych (DPIA) i materiału do analizy ryzyka, są dowodem rozliczalności, ale też towarzyszą nam przez tę sekcję działania, przez cały proces wdrożeniowy.

Finalna wersja list pytań (po rozpatrzeniu uwag) ma być gotowa najpóźniej na początku listopada.

Materiały filmowe z wydarzenia:

Otwarcie i wprowadzenie

Wykład dr hab. Dominika Lubasza, członka Społecznego Zespołu Ekspertów przy Prezesie UODO